“Larg trojeve shqiptare, por gjithmonë pranë kujtesës kombëtare, shqiptarët e mërgatës vazhdojnë të ruajnë me përkushtim historinë, gjuhën dhe amanetin e dëshmorëve. Në këtë frymë, në Gjenevë u organizua një mbrëmje përkujtimore kushtuar 5 Majit – Ditës së Dëshmorëve të Kombit.”
Në një atmosferë të mbushur me emocion, kujtesë historike dhe ndjenjë të thellë kombëtare, më 8 maj 2026, Shoqata Komuniteti Shqiptar në Gjenevë organizoi një mbrëmje përkujtimore kushtuar 5 Majit – Ditës së Dëshmorëve të Kombit. Aktiviteti u mbajt në sallën Centre de quartier de l’Étang, ku u mblodhën bashkatdhetarë të shumtë nga Gjeneva dhe rrethina, veteranë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, familjarë dëshmorësh, veprimtarë të çështjes kombëtare dhe përfaqësues të shoqatave shqiptare në Zvicër.
Mbrëmja nisi me interpretimin solemn të Himnit të Flamurit, duke krijuar që në fillim një atmosferë dinjitoze dhe përplot ndjenjë atdhedashurie. Programin e hapi Linda Rexhaj Maliqi, e cila me kulturë dhe elegancë përshëndeti të pranishmit dhe u uroi mirëseardhje në këtë aktivitet përkujtimor.
Fjalën kryesore të mbrëmjes e mbajti kryetari i shoqatës, Nasuf Nuhiu, i cili theksoi rëndësinë e kësaj date për kombin shqiptar. Ai u shpreh se 5 Maji është dita kur shqiptarët, kudo që jetojnë, bashkohen për të nderuar sakrificën e dëshmorëve dhe për të kujtuar ata që dhanë jetën për liri.
“Sot përulemi me respekt para dëshmorëve të kombit, të cilët mbeten pjesa më e lavdishme e historisë sonë. Falë gjakut dhe sakrificës së tyre ne sot gëzojmë lirinë. Emrat dhe vepra e tyre duhet të jetojnë përherë në mendjet dhe zemrat tona”, tha ndër të tjera Nuhiu.
Një pjesë e veçantë e programit iu kushtua dëshmorit Kenan Halimi, i cili nga Gjeneva ishte nisur drejt Kosovës për t’iu bashkuar luftës çlirimtare. Të pranishmit ndoqën një fragment dokumentari kushtuar jetës dhe heroizmit të tij deri në momentin e rënies. Përmes këtij prezantimi u rikujtua vendosmëria dhe përkushtimi i brezit që iu përgjigj thirrjes së atdheut në ditët më të vështira të Kosovës.
Për jetën dhe veprën e dëshmorit foli Hajrush Sadiku, familjar i tij, i cili me emocione kujtoi rininë e ndërprerë nga lufta dhe amanetin që dëshmorët ua lanë brezave – ruajtjen e lirisë dhe të kujtesës kombëtare. Një moment veçanërisht prekës ishte prania në sallë e nënës së dëshmorit Kenan Halimi, e cila emocionoi të gjithë të pranishmit.
Në vazhdim, Nerxhivane Sejdiu-Ferati, anëtare e kryesisë së shoqatës, interpretoi një poezi kushtuar dëshmorit Kenan Halimi, duke i dhënë mbrëmjes një dimension të ndjerë artistik dhe emocional.
Më pas, Avni Azemi, vëllai i dëshmorit Nijazi Azemi – Komandant Mjekrra, foli për sakrificën e dëshmorëve dhe rrugën e tyre drejt lirisë. Ai rikujtoi edhe një thënie të komandantit: “Nuk mund të rri i qetë në Zvicër derisa ushtria serbe bën masakra në tokat tona”, fjalë që pasqyrojnë vendosmërinë dhe idealin e luftëtarëve të lirisë.
Shkrimtari dhe ish-ushtari i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, Avni Azizi, solli para të pranishmëve një pasqyrë të rrugës historike të përpjekjeve shqiptare për çlirim. Në fjalën e tij ai theksoi se Ushtria Çlirimtare e Kosovës ishte rezultat i një organizimi dhe rezistence të gjatë kombëtare, të mbështetur nga veprimtaria ilegale, burgjet politike, mërgata shqiptare dhe sakrifica e brezave.
Programi artistik vijoi me interpretimin e poezisë “Bijtë e humbur” nga Blerim Bunjaku, e cila u prit me emocione nga publiku dhe solli një tjetër moment reflektimi mbi dhimbjen dhe krenarinë kombëtare.
Një pjesë e rëndësishme e mbrëmjes iu kushtua edhe promovimit të librit “S’ka dhe s’mund të ketë komb kosovar” të Prof. Dr. Xhevat Hasani. Në prezantimin e tij, profesori trajtoi çështje që lidhen me identitetin kombëtar shqiptar, rolin e gjuhës, flamurit dhe kujtesës historike si themele të pandashme të qenies sonë kombëtare.
Para të pranishmëve, fjalën e mori bashkatdhetari Jakup Halimi, një ndër mërgimtarët e brezit të parë shqiptar në Gjenevë. Ai kishte lënë Kosovën në vitin 1974 dhe kishte ardhur në Zvicër si pasojë e përndjekjes politike nga regjimi serb. Për shkak të veprimtarisë së tij patriotike në kuadër të grupit të Hidajet Hyseni, ai kishte vuajtur pesë vite burg politik në burgjet e ish-Jugosllavisë.
“Kam qenë pjesë e treshes”, u shpreh ai ndër të tjera, duke rikujtuar periudhën e rezistencës dhe sakrificës së veprimtarëve shqiptarë të kohës.
Në fjalën e tij, Jakup Halimi dëshmoi për rrugën e gjatë dhe të mundimshme të përpjekjeve për lirinë e Kosovës, duke sjellë para të pranishmëve kujtime dhe përjetime nga një periudhë e rëndë, por krenare e historisë sonë kombëtare.
Në përmbyllje të programit artistik, grupi “Hareja”, nën udhëheqjen e solistit Bardh Ramadani, interpretoi këngën “Mora fjalë”, një nga këngët më emblematike të repertorit patriotik shqiptar, e cila tashmë është kthyer në simbol të kujtesës dhe nderimit për Adem Jashari dhe gjithë sakrificën e bërë për lirinë e Kosovës. Interpretimi u përcoll me emocione të forta nga të pranishmit, të cilët në heshtje dhe respekt përjetuan vargjet e këngës që rikujtojnë heroizmin, qëndresën dhe idealin e luftëtarëve të lirisë. Në sallë u krijua një atmosferë e veçantë krenarie, mallëngjimi dhe bashkimi shpirtëror, ku shumë bashkatdhetarë iu bashkuan këngës, duke e kthyer atë në një moment kulmor të mbrëmjes përkujtimore.
Organizatorët falënderuan të gjithë pjesëmarrësit, familjarët e dëshmorëve, veteranët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, përfaqësuesit e shoqatave shqiptare dhe bashkatdhetarët që me praninë e tyre i dhanë kësaj mbrëmjeje një dimension të veçantë njerëzor dhe kombëtar. Ata theksuan se aktivitete të tilla nuk janë vetëm ngjarje përkujtimore, por edhe ura që lidhin brezat me historinë, sakrificën dhe identitetin kombëtar shqiptar.
Pas përfundimit të programit, të pranishmit vazhduan bashkëbisedimin në një atmosferë të ngrohtë vëllazërore gjatë një aperitivi të organizuar nga Shoqata Komuniteti Shqiptar në Gjenevë. Takimet, kujtimet dhe bisedat mes bashkatdhetarëve dëshmuan edhe një herë forcën e lidhjeve që mërgata shqiptare ruan me atdheun dhe me njëri-tjetrin.
Mbrëmja përkujtimore në Gjenevë dëshmoi se, edhe larg trojeve shqiptare, mërgata vazhdon të mbetet e lidhur ngushtë me kujtesën historike, me vlerat e luftës çlirimtare dhe me amanetin e dëshmorëve të kombit. Përmes organizimeve të tilla, Shoqata Komuniteti Shqiptar në Gjenevë synon që kujtimi për dëshmorët të mbetet i gjallë dhe të përcillet te brezat e rinj si pjesë e pandashme e ndërgjegjes kombëtare shqiptare, duke ruajtur kështu frymën e unitetit, respektit dhe dashurisë për atdheun.
Gjenevë 09.05.2026 Nexhmije Mehmetaj
